Voor artsen

Mammografie

Borstkankerscreening en diagnostische mammografie voor alle leeftijdsgroepen.

50-69 jaar

Vlaamse screening 50-69 jaar

Elk jaar wordt in Vlaanderen bij 6000 vrouwen borstkanker ontdekt. Hoe vroeger borstkanker wordt opgespoord, hoe groter de kans op genezing en hoe minder zwaar de behandeling is. Borstkanker komt meest voor bij vrouwen vanaf 50 jaar. De Vlaamse overheid organiseert daarom het Bevolkingsonderzoek Borstkanker.

Wie kan deelnemen?

Vrouwen van 50 tot en met 69 jaar zonder klachten en zonder verhoogd risico op borstkanker.

Hoe deelnemen?

Met de tweejaarlijkse uitnodiging van het Centrum voor Kankeropsporing of met een voorschrift voor een screeningsmammografie.

Deelnemen = Kiezen voor kwaliteit

Elke screeningsmammografie wordt door de radioloog van de radiologische dienst beoordeeld. In het Centrum voor Kankeropsporing wordt de mammografie ook beoordeeld door een radioloog die het resultaat van de eerste beoordeling niet kent. Als de beide beoordelingen verschillen beslist een derde radioloog over het eindresultaat. Deze werkwijze zorgt er voor dat meer borstkankers vroegtijdig worden opgespoord en dat minder vrouwen onnodig verder onderzoek moeten laten uitvoeren.

Herhalen is noodzakelijk

Elk onderzoek toont de toestand op dat moment. Het is daarom belangrijk om een screeningsmammografie om de 2 jaar te herhalen.

Waarom geen echo in het bevolkingsonderzoek?

Een screeningsmammografie heeft een hoge sensitiviteit en specificiteit. Er is dus een goede balans tussen de detectie van vroegtijdige afwijkingen die op borstkanker wijzen en het aantal vals positieve resultaten. Slechts bij een zeer beperkt aantal vrouwen (bv bij hoge densiteit van het klierweefsel) zou systematische combinatie van mammografie en echografie een meerwaarde zijn. Bij het merendeel van de vrouwen zou de bijkomende echografie niet meer borstkankers opsporen, maar wel het aantal vals positieve resultaten sterk doen stijgen.

Niet aangesloten bij Belgisch ziekenfonds?

Ook deze vrouwen kunnen deelnemen aan het bevolkingsonderzoek. Ze krijgen wel een factuur van de mammografische eenheid waarin ze hun screeningsmammografie laten nemen. Ze kunnen die factuur indienen bij hun eigen binnen- of buitenlandse verzekeringsinstelling, de Europese Gemeenschap, het OCMW, enzovoort.

Procedure voor vluchtelingen, vrouwen zonder vaste verblijfplaats, vrouwen in opvangcentra

Vrouwen die door het OCMW worden begeleid, kunnen daar vragen of deelname aan het bevolkingsonderzoek in hun geval is aangewezen. Als hun deelname wordt goedgekeurd, geldt hun uitnodigingsbrief als attest dringende medische hulp en betaalt het OCMW de factuur van de mammografische eenheid.

Screeningsstatus raadplegen

Elke vrouw kan online haar persoonlijke screeningsgegevens raadplegen op mijngezondheid.be, het online gezondheidsplatform van de Vlaamse overheid. Dit kan door gratis de Patient HealthViewer te downloaden die door de ziekenfondsen ter beschikking wordt gesteld.

Indien uw patiënte u hiervoor de toestemming geeft, kan u ook haar screeningsstatus raadplegen (laatste uitnodiging, (resultaat van) laatste deelname, eerstvolgende uitnodiging).

Bezoek mijngezondheid.be

Kosteneffectiviteit

Op 5 oktober 2015 publiceerden de Universiteit Gent en de Vrije Universiteit Brussel hun gezamenlijk rapport over de kosteneffectiviteit van het Bevolkingsonderzoek Borstkanker in Vlaanderen.

Het model wijst uit dat, ondanks de groeiende bezorgdheid over de mogelijke nadelen van borstkankerscreening, het huidige bevolkingsonderzoek kosteneffectief is (€ 23.063/QALY) en resulteert in een mortaliteitsreductie ten gevolge van borstkanker (14,2%).

Er moet wel op worden gewezen dat de technieken voor screening en behandeling van kanker permanent evolueren. Het bevolkingsonderzoek moet daarom regelmatig opnieuw worden geëvalueerd.

< 50 jaar

Opsporen borstkanker jonger dan 50 jaar

Belangrijke adviserende rol voor huisartsen en gynaecologen

Bij vrouwen jonger dan 50 jaar is routinematige borstkankerscreening niet standaard aangewezen, maar kan screening in geselecteerde gevallen wel overwogen worden. Dit vraagt een individuele benadering, afgestemd op het persoonlijke risicoprofiel en de voorkeuren van de vrouw. Huisartsen en gynaecologen spelen hierin een cruciale adviserende rol.

Evidentie

Een kwart van de borstkankers komt voor op de leeftijd jonger dan 50 jaar. Er bestaan heel wat RCT's evenals een uitgebreide review die aantonen dat ook bij vrouwen tussen 40 en 50 jaar een mortaliteitsreductie van 15 à 20% kan worden bekomen.

De evidentie is echter minder sterk dan in de leeftijdsgroep boven 50 jaar, ook omdat er minder vrouwen in deze leeftijdsgroep onderzocht werden.

Nadelen van screening in deze leeftijdsgroep

  • Vanuit gezondheidseconomisch oogpunt is het veel minder effectief
  • Grotere kans op vals-positief resultaat door moeilijkere mammografische interpretatie (denser borstklierweefsel) → ongerustheid en bijkomende vervolgonderzoeken
  • Grotere kans op vals-negatief resultaat (denser borstklierweefsel en snellere groei waardoor meer intervalkankers)

Conclusie

De guidelines in België en het rapport van het WIV besluiten dat er voorlopig onvoldoende evidentie is om het bevolkingsonderzoek uit te breiden tot deze leeftijdsgroep. Zolang deze evidentie ontbreekt, kunnen goed geïnformeerde vrouwen mee beslissen of zij screening voor zichzelf opportuun vinden of niet.

> 69 jaar

Opsporen borstkanker ouder dan 69 jaar

Cruciale rol voor de huisarts en gynaecoloog

De positie van de huisarts en gynaecoloog is cruciaal om te bepalen of een vrouw van ouder dan 69 jaar verder moet worden gescreend of niet.

Hogere effectiviteit verwacht

Door de hogere prevalentie van borstkanker op oudere leeftijd en tegelijk een betere mammografische efficiëntie (lucente borsten) is een nog hogere mortaliteitsreductie door screening in deze groep te verwachten (ongeveer 40%).

Afwegingen

Hier moet echter rekening gehouden worden met concurrerende doodsoorzaken (cardiovasculaire toestand, eventuele andere maligniteit).

Het Vlaamse bevolkingsonderzoek naar borstkanker stopt op de leeftijd van 69 jaar; deze leeftijdsgrens is bepaald door een gezondheidseconomisch argument.

Richtlijnen

De leeftijd waarop systematische borstkankerscreening niet meer wordt aanbevolen, varieert volgens de richtlijnen (als er al een leeftijdsgrens vermeld wordt). De voornaamste reden van deze onzekerheid is het ontbreken van klinische studies die specifiek gericht zijn op de bevolking boven 69 jaar.

Meestal hanteert men dat er verder moet worden gescreend zolang de levensverwachting nog minstens 10 jaar bedraagt.

Hoog risico

Hoog-risico patiënt

Directe doorverwijzing

Een vrouw met een verhoogd risico wordt meteen doorverwezen naar het diagnostische circuit. Het is aan de huisarts of gynaecoloog om samen met de vrouw het risico in te schatten.

Attest verhoogde terugbetaling

Voor hoog-risico patiënten is er een verhoogde terugbetaling mogelijk. Hieronder vindt u het notificatieformulier.

Download attest hoog-risico borstonderzoek